Het Gemak van de Kopie

Gepubliceerd op 7 juni 2006 in Open Source en Open Standaarden.

De door Open Office in samenwerking met Holland Open en Creative Commons Nederland gemaakte folder Het Gemak van de Kopie is de afgelopen weken zo’n 60.000 keer gedownload. In de folder staan de voordelen van het kopiëren van software en muziek uitgelegd. Ook beschrijft de folder hoe aanpassen, wijzigen en verspreiden van software of muziek, films en beelden kan bijdragen aan een gezonde kenniseconomie. Daarnaast worden de voordelen van free/open source software, open standaarden en open content naar voren gebracht.

Wij hopen met het uitbrengen van deze folder het zwart-wit denken over kopiëren, aanpassen en/of verspreiden van software of muziek, films en beelden tegen te gaan en een genuanceerdere discussie te krijgen rondom het downloaden en verspreiden van auteursrechtelijk materiaal.


Een software-monopolie bij de overheid stopt niet vanzelf

Gepubliceerd op 18 augustus 2006 in Open Source en Open Standaarden.

Onderstaand artikel verscheen op 18 augustus 2006 in Automatiseringgids (week 33).

In AG van 11 augustus meldt u op de voorpagina dat een kwart van de Nederlandse gemeenten volgend jaar een overstap op OpenOffice.org ‘overweegt’. Dit bericht is verontrustend, en wel om de volgende reden.

In 2002 werd de “motie Vendrik” in de Tweede Kamer aangenomen, die de regering opdroeg om ervoor te zorgen dat in 2006 “alle door de publieke sector gebruikte software aan open standaarden voldoet” en bovendien de “verspreiding en ontwikkeling van software met een open broncode […] te stimuleren”. Een en ander omdat “software een cruciale rol speelt in de kennissamenleving”, terwijl de markt sterk gemonopoliseerd is.

Uit het bericht, dat komend jaar een kwart tot een derde van de gemeenten een overstap naar OpenOffice.org ‘overweegt’, kan men met evenveel stelligheid concluderen, dat tweederde tot driekwart van de gemeenten volgend jaar helemaal geen gebruik gaat maken van open standaarden voor de kantoorsoftware, maar, belangrijker, ook niet eens een overstap overweegt.

Met andere woorden: tweederde van de gemeenten voelt er weinig voor om kantoorsoftware netjes aan te besteden; tweederde van de gemeenten heeft geen boodschap aan open standaarden; tweederde van de gemeenten zal het een zorg zijn dat ze “de mededinging beperkt” [motie Vendrik] en heeft, in het algemeen, geen boodschap aan de “cruciale rol” van software in de kennissamenleving.

Dat is niet helemaal verbazingwekkend. De grootse plannen rond open source en open standaarden van de rijksoverheid hebben de afgelopen jaren vrijwel uitsluitend geleid tot wijzigingen aan de server-kant. Ik begrijp wel waarom: het is voor de eindgebruiker onzichtbaar (dus gemakkelijk in te voeren) en bovendien pijnloos: aan de server-kant bestaat geen marktaandeel van meer dan negentig procent van éen leverancier en er bestaan dus vrijwel altijd voorbeelden hoe het anders kan.

Aan de desktop-kant gebeurt vooralsnog nauwelijks iets(*). Hoe dat komt, is eenvoudig. Het programma OSOSS van de overheid geeft informatie over open source en het stimuleert open standaarden – en doet dat overigens voortvarend. Helaas werd een oude wetmatigheid over het hoofd gezien, die zegt dat attitude-verandering uitsluitend leidt tot een gedragsverandering, wanneer er een keuze-moment is.

En wat kiezen we, wanneer alle systeembeheerders, ambtenaren, schoolverlaters, kamerleden, ministers, scholieren en docenten (zie onderzoek) van achter hun gemonopoliseerde werkplek de wereld bekijken? Niet voor niets werd de overstap van de gemeente Groningen op het nippertje gered(**) door een groep bezorgde burgers, inplaats van door – bijvoorbeeld – een effectief fiscaal stimuleringsprogramma, een subsidie vanuit het Rijk of een centrale toezichthouder ICT-strategie.

Het huidige informatie-monopolie laat zich niet afbreken met halve maatregelen. Toen KPN Telecom een 100% marktaandeel op de telecom-markt had, kwam de OPTA. De marktwerking voor radio en televisie wordt bewaakt door het Commissariaat voor de Media. Het huidige monopolie op de ICT-markt vraagt om directe, expliciete, heldere sturing met als doelstelling gezonde marktverhoudingen, waar we een gezonde prijs voor gezonde software betalen.

De correcte versie van het nieuwsbericht in AG zou daarna moeten luiden: “100% van de gemeenten overweegt OpenOffice.org” (waarna we heel tevreden kunnen zijn als dertig procent de overstap daadwerkelijk maakt). Pas als dat het geval is, begrijpt de overheid het belang van ICT in de kennissamenleving, het belang van strategische inzet daarvan en het belang van vrije keuze.

(*) Is er bijvoorbeeld al een ministerie dat Firefox gebruikt om het web te bekijken?
(**) Het was bijna “toch maar weer Microsoft in Groningen”, AG week 25.

Valentijn Sessink


Mediaplaza Workshop: 'Open Source in het onderwijs - Linux in de leeromgeving'

Gepubliceerd op 5 oktober 2007 in Open Source.

Media Plaza organiseert op maandag 29 oktober 2007 van 13.00 tot en met 17.00 uur de workshop ‘Open Source in het onderwijs; Linux in de leeromgeving’. De workshop gaat in op de actuele ontwikkelingen van Open Source in het onderwijs en het belang om Open Source in uw curriculum op te nemen.

Meer informatie vindt u via de website van Mediaplaza.